Chống thấm ngược chân tường là giải pháp bắt buộc trong nhiều tình huống thực tế khi không thể xử lý từ mặt ngoài. Trong kỹ thuật chống thấm có một nguyên tắc cơ bản: lớp chống thấm nên nằm ở phía nước đến, không phải phía nước ra. Với tường tiếp đất, phía nước đến là mặt ngoài. Làm đúng nguyên tắc này thì áp lực nước ép lớp chống thấm vào tường, giúp nó bám chắc hơn theo thời gian. Tìm hiểu thêm về hiện tượng mao dẫn gây thấm ngược.
Chống thấm ngược là làm điều ngược lại: đặt lớp chống thấm ở mặt trong, phía nước ra. Đây là giải pháp đi ngược nguyên lý, chỉ dùng khi không còn lựa chọn nào khác. Bài viết này nói rõ khi nào buộc phải dùng, và nếu dùng thì làm thế nào để nó bền.
Khi Nào Buộc Phải Chống Thấm Ngược
Có bốn tình huống điển hình mà mặt ngoài không thể tiếp cận:
- Nhà phố xây sát ranh, tường chung hoặc cách tường hàng xóm vài centimet, không có chỗ đào.
- Tầng hầm đã hoàn thiện (xem thêm: nhà phố có tầng hầm), việc đào lộ toàn bộ tường vây ngoài là bất khả thi về chi phí và an toàn.
- Bể nước, bể bơi hoặc hố thang máy đã đổ bê tông xong, phát hiện thấm sau khi kết cấu đã hoàn thành.
- Công trình cải tạo nơi phần tường tiếp đất nằm dưới hạng mục không thể tháo dỡ, ví dụ sân đã lát đá nguyên khối hoặc kết cấu liền kề.
Ngoài những trường hợp này, nếu còn khả năng xử lý mặt ngoài thì nên xử lý mặt ngoài. Chống thấm ngược đắt hơn, khó nghiệm thu hơn và tuổi thọ phụ thuộc nhiều vào tay nghề.
Vì Sao Chống Thấm Ngược Khó Bền
Áp lực nước từ phía đất đẩy vào mặt sau của lớp chống thấm, có xu hướng bóc nó ra khỏi bề mặt tường. Với vật liệu chỉ có khả năng bám dính bề mặt, ví dụ màng khò nóng hay màng tự dính thông thường, áp lực này đủ để làm bong lớp phủ sau một thời gian.
Vì vậy vật liệu dùng cho chống thấm ngược phải thuộc nhóm khác hẳn: nhóm thẩm thấu kết tinh gốc xi măng (xem thêm: công nghệ chống thấm mới), hoặc vữa chống thấm gốc xi măng biến tính hai thành phần. Cơ chế của chúng không phải tạo màng trên bề mặt mà là thấm vào trong mao mạch bê tông, phản ứng với hơi ẩm và vôi tự do để kết tinh, bịt kín các đường dẫn nước từ bên trong lòng vật liệu.
Điểm hay của cơ chế này là chính hơi ẩm trong tường lại trở thành điều kiện để phản ứng xảy ra. Lớp kết tinh nằm bên trong bê tông nên không bị áp lực nước bóc ra như lớp màng phủ ngoài.
Điều Kiện Bề Mặt Trước Khi Thi Công
Đây là khâu quyết định, và cũng là khâu hay bị làm ẩu nhất:
- Đục bỏ toàn bộ lớp vữa trát, sơn, bột trét cũ cho tới khi lộ bê tông hoặc gạch đặc.
- Làm sạch dầu mỡ, bụi, rêu mốc. Bề mặt phải nhám để vật liệu bám và thấm được.
- Xử lý riêng các vị trí xung yếu trước: mạch ngừng bê tông, cổ ống xuyên tường, vết nứt (xem thêm: lỗi kết cấu thường gặp). Những chỗ này phải đục thành rãnh hình chữ V, trám bằng vữa không co ngót trước khi phủ lớp chống thấm đại trà.
- Bão hòa nước bề mặt trước khi thi công, nhưng không để đọng nước. Vật liệu gốc xi măng cần độ ẩm để phản ứng, nhưng nước đọng sẽ làm loãng và hỏng lớp phủ.
Nếu tường đang rò nước thành dòng, phải chặn dòng bằng vữa đông cứng nhanh trước. Không thể thi công lớp chống thấm lên bề mặt đang có nước chảy.
Quy Trình Thi Công
Trình tự thường gồm các bước sau, thời gian cụ thể tùy hướng dẫn của từng nhà sản xuất vật liệu:
Một, xử lý điểm xung yếu như đã nêu, chờ vữa trám đạt cường độ.
Hai, quét lớp chống thấm thứ nhất, dàn đều theo một chiều.
Ba, chờ lớp một se mặt, quét lớp thứ hai theo chiều vuông góc với lớp một. Việc đổi chiều giúp che các vệt hở của lớp trước.
Bốn, bảo dưỡng ẩm trong vài ngày. Đây là bước hay bị bỏ qua nhất. Vật liệu gốc xi măng cần được giữ ẩm để phản ứng kết tinh diễn ra đủ; để khô quá nhanh sẽ làm lớp chống thấm giòn và nứt.
Năm, trát phủ bảo vệ bằng vữa có phụ gia, rồi mới tới các lớp hoàn thiện.
Nghiệm Thu Thế Nào
Chống thấm là hạng mục bị che khuất hoàn toàn sau khi hoàn thiện, nên hồ sơ nghiệm thu quan trọng không kém chất lượng thi công:
- Ảnh chụp từng lớp, có mốc thời gian, chụp trước khi phủ lớp tiếp theo. Đặc biệt là ảnh các vị trí xung yếu sau khi trám.
- Thử nước với các hạng mục có thể ngâm, ví dụ bể, sàn vệ sinh. Thời gian ngâm tối thiểu hai mươi bốn giờ, quan sát mặt đối diện.
- Biên bản chủng loại vật liệu, đối chiếu tên sản phẩm thực tế dùng với tên trong hợp đồng. Đây là chỗ dễ bị thay bằng hàng rẻ hơn nhất.
- Theo dõi qua một mùa mưa (xem thêm: việc cần làm trước khi vào ở) trước khi hết bảo hành. Nhiều lỗi chỉ bộc lộ khi mực nước ngầm dâng cao.
Chống Thấm Ngược Không Thay Thế Việc Thoát Nước
Một điểm thường bị hiểu nhầm: chống thấm ngược xử lý hậu quả, không xử lý nguyên nhân. Nếu bên ngoài tường vẫn có nguồn nước thường xuyên, ví dụ bồn cây áp sát, sân đọng nước, ống thoát rò rỉ, thì lớp chống thấm dù tốt tới đâu cũng đang làm việc trong điều kiện khắc nghiệt liên tục.
Vì vậy dù chọn giải pháp nào, việc giảm tải cho lớp chống thấm bằng cách xử lý thoát nước bên ngoài luôn nên làm song song: hạ cốt đất, làm rãnh thu, tách bồn cây khỏi tường, sửa đường ống rò.
Câu Hỏi Thường Gặp
Chống thấm ngược dùng được cho tường gạch không hay chỉ cho bê tông?
Vật liệu thẩm thấu kết tinh phát huy tốt nhất trên bê tông, vì cần vôi tự do để phản ứng. Với tường gạch, thường phải trát một lớp vữa gốc xi măng làm nền trước rồi mới thi công lớp chống thấm lên trên.
Sau khi chống thấm ngược có sơn phủ bình thường được không?
Được, nhưng phải chờ đủ thời gian bảo dưỡng và lớp phủ bảo vệ khô hẳn. Sơn quá sớm lên bề mặt còn ẩm là nguyên nhân phổ biến khiến lớp sơn bong sau vài tháng.
Tuổi thọ của chống thấm ngược so với chống thấm thuận thế nào?
Khi thi công đúng quy trình và nguồn nước bên ngoài được kiểm soát, lớp kết tinh nằm trong lòng bê tông có độ bền cao. Rủi ro lớn nhất không nằm ở vật liệu mà nằm ở khâu chuẩn bị bề mặt và bảo dưỡng, hai bước dễ bị rút gọn khi thi công gấp.
Có thể tự làm được không?
Với diện tích nhỏ và mức độ thấm nhẹ thì có thể. Nhưng phần xử lý mạch ngừng, cổ ống và vết nứt cần kinh nghiệm, và đây lại chính là nơi nước đi qua nhiều nhất. Làm sai ở những điểm này thì phần diện tích còn lại dù tốt cũng không có ý nghĩa.
Kết Luận
Chống thấm ngược là giải pháp tình thế hợp lý khi mặt ngoài không thể tiếp cận, nhưng không nên được chọn vì tiện hay vì rẻ hơn ở khâu thi công. Khi còn cơ hội xử lý từ mặt ngoài, đó vẫn là phương án đúng nguyên lý và bền hơn.
Với công trình đang trong giai đoạn thiết kế, cách tiết kiệm nhất vẫn là bố trí chống thấm thuận ngay từ đầu và làm tốt hệ thoát nước quanh công trình. Mọi giải pháp chống thấm sau khi đã hoàn thiện đều đắt hơn, khó kiểm soát hơn và luôn kèm rủi ro phải làm lại.
